آنچه در این مبحث می خوانید
آموزش نصب پایتون
پایتون یکی از زبانهای برنامهنویسی بسیار قدرتمند و محبوب دنیاست که در حوزههای متنوعی از جمله توسعه وب، تحلیل داده، یادگیری ماشین، هوش مصنوعی و خودکارسازی مورد استفاده قرار میگیرد. برای شروع کار با جنگو، ابتدا باید پایتون را روی سیستم خود نصب کنید، زیرا جنگو بهعنوان یک فریمورک وب مبتنی بر پایتون اجرا میشود.
نصب پایتون بسیار ساده است. ابتدا باید فایل نصب آن را از وبسایت رسمی دانلود کنید. این فرآیند برای ویندوز، مک و لینوکس با جزئیات کمی متفاوت انجام میشود، اما اصول کلی مشابه است:
۱. مراجعه به سایت رسمی پایتون.
۲. انتخاب نسخه مناسب برای سیستم عامل خود.
۳. اجرای فایل نصب و فعال کردن گزینه Add Python to PATH.
۴. تکمیل فرآیند نصب با چند کلیک ساده.
پس از نصب، میتوان از خط فرمان (Command Prompt یا Terminal) برای بررسی وضعیت نصب استفاده کرد.
معرفی سایت رسمی پایتون
سایت رسمی پایتون python.org منبع اصلی برای دانلود نسخههای مختلف پایتون، مستندات آموزشی، ابزارها و پکیجهای جانبی است. در این سایت بخشی به نام Downloads وجود دارد که در آن نسخههای مختلف برای سیستمعاملهای گوناگون فهرست شدهاند.
علاوه بر فایل نصب، این سایت شامل راهنمای توسعهدهندگان، مستندات کامل زبان پایتون، فایلهای منبع کد، و ابزارهای مورد نیاز برای توسعهدهندگان حرفهای است. همچنین در بخش Documentation میتوانید آموزشهای رسمی برای یادگیری اصول زبان پایتون را مطالعه کنید.
کدام نسخه پایتون دانلود شود؟
در زمان نگارش این مقاله معمولاً دو نسخه اصلی از پایتون در دسترس است؛ بهعنوان مثال نسخههای ۳.۱۰ و ۳.۱۲. توصیه میشود همیشه آخرین نسخه پایدار (Stable Release) را انتخاب کنید، چون دارای آخرین ویژگیها و رفع باگهاست.
اگر پروژهای قدیمی دارید که برای نسخه خاصی توسعه یافته، ممکن است نیاز به نسخهای پایینتر داشته باشید؛ اما برای یادگیری و شروع کار، پایتون ۳.۱۲ یا جدیدتر بهترین گزینه است.
هنگام دانلود از سایت، توجه کنید که نسخه مناسب برای سیستمعامل خود (Windows, macOS, Linux) را انتخاب کنید. برای کاربران ویندوز، فایل نصب به صورت .exe است؛ برای macOS فایل .pkg و برای لینوکس معمولاً از دستور نصب در ترمینال استفاده میشود.
CMD چیست؟
CMD یا Command Prompt مخفف “Command Line Interface” در ویندوز است. این ابزار رابطی متنی میان کاربر و سیستم عامل است و برای اجرای دستورات مختلف از جمله بررسی نسخه پایتون، نصب پکیجها یا اجرای پروژهها استفاده میشود.
برای اجرای CMD کافی است در بخش جستجوی ویندوز عبارت cmd را تایپ کنید و Enter بزنید. در macOS یا لینوکس، ابزار مشابهی با نام Terminal وجود دارد که عملکردی مشابه CMD دارد.
بهعنوان مثال، پس از نصب پایتون میتوانید دستور زیر را در CMD تایپ کنید:
python --version
این دستور نسخه پایتون نصبشده را نمایش میدهد.
از کجا بفهمیم پایتون نصب شده؟
برای اطمینان از نصب موفق پایتون، باید از CMD یا Terminal استفاده کنید. پس از اجرای CMD کافی است بنویسید:
python --version
اگر پایتون بهدرستی نصب شده باشد، عبارتی مانند زیر نمایش داده میشود:
Python 3.12.1
اگر با خطا یا پیغام «python is not recognized» مواجه شدید، احتمالاً گزینه Add Python to PATH هنگام نصب فعال نشده است. در این حالت باید مسیر پایتون را بهصورت دستی به متغیرهای محیطی (Environment Variables) سیستم اضافه کنید.
دستور PIP چیست؟
PIP ابزار مدیریت بستهها (Package Manager) در پایتون است که به شما اجازه میدهد کتابخانهها و فریمورکهای جدیدی به محیط پایتون اضافه کنید. مثلاً برای نصب جنگو یا هر پکیج دیگر از pip استفاده میشود.
برای بررسی نصب بودن pip، دستور زیر را وارد کنید:
pip --version
در صورت نصب نبودن، میتوانید از دستور زیر برای نصب یا بهروزرسانی آن استفاده کنید:
python -m ensurepip
python -m pip install --upgrade pip
PIP به شما امکان میدهد بستهها را نصب، حذف و بهروزرسانی کنید. چند نمونه دستور رایج:
pip install django
pip uninstall django
pip list
آموزش نصب جنگو
پس از نصب موفق پایتون و فعال بودن pip، نوبت نصب جنگو است. جنگو یکی از محبوبترین فریمورکهای پایتون برای توسعه وب است که با سرعت بالا و امنیت زیاد شناخته میشود.
برای نصب جنگو کافی است CMD یا Terminal را باز کرده و بنویسید:
pip install django
اگر بخواهید نسخه خاصی از جنگو را نصب کنید، میتوانید دستور زیر را وارد کنید:
pip install django==4.2
از کجا بفهمیم جنگو نصب شده؟
برای بررسی اینکه جنگو با موفقیت نصب شده است، از دستور زیر استفاده کنید:
django-admin --version
اگر این دستور عددی مانند 4.2.5 یا نسخهای مشابه را نمایش دهد، نصب جنگو موفق بوده است.
در صورت خطا، بررسی کنید که پایتون و pip در مسیر درست نصب شدهاند یا از محیط مجازی پایتون (Virtual Environment) استفاده کنید تا تداخل نسخهها پیش نیاید.
از کجا بفهمیم لیست پکیجها و نسخه جنگوی نصب شده چیست؟
برای دیدن لیست کامل پکیجهای نصبشده در محیط پایتون از دستور زیر استفاده میشود:
pip list
این دستور فهرستی از تمام کتابخانهها و نسخههای آنها را نمایش میدهد. اگر جنگو نصبشده باشد، چیزی شبیه به این خواهید دید:
Django 4.2.5
pip 24.0
setuptools 65.5.0
جمعبندی
در این مقاله یاد گرفتیم که برای شروع کار با جنگو، ابتدا باید محیط پایتون را بهدرستی نصب و تنظیم کنیم. سپس با دستورات CMD یا Terminal وضعیت نصب را بررسی میکنیم، نسخههای موجود را میشناسیم و از ابزار قدرتمند PIP برای مدیریت بستهها استفاده میکنیم. در نهایت با چند دستور ساده، جنگو نصب و آماده اجرا میشود.
آشنایی با این مراحل پایهی اولیه ورود به دنیای توسعه وب با جنگو است. پیشنهاد میشود پس از نصب موفق جنگو، قدم بعدی را با ساخت اولین پروژهی جنگو و اجرای سرور محلی آن بردارید تا درک کاملتری از نحوهی کار این فریمورک قدرتمند داشته باشید.
